Image module

Westfries Museum verwerft topstuk: een bijzonder stilleven van Jacob Rotius

Stilleven met vruchten en een ham

De Hoornse schilder Jacob Rotius (Hoorn 1644 – Hoorn 1681) schilderde Stilleven met vruchten en een ham omstreeks 1670. Het schilderij toont een overvloed aan verschillende soorten vruchten, een ham, witbrood en wijn, maar ook rijke materialen zoals velours, porselein, glas en tin. Het toont de grote welvaart van de Nederlanden in de zeventiende eeuw, dankzij een sterke internationale handelspositie. Het Westfries Museum wist dit bijzondere topstuk in oktober 2020 aan te kopen bij een kunsthandelaar in New York dankzij een bijdrage uit het Le Cocq d’Armandville-Plancken Fonds.

Het museum, dat nog geen enkel werk van Jacob Rotius in de collectie had, is erg blij met de nieuwe aanwinst. Zodra het museum haar deuren weer mag openen kunnen bezoekers het schilderij komen bekijken in de zaal met de nieuwe aanwinsten.

 

Topstuk binnen het oeuvre van Jacob Rotius

Volgens collectiebeheerder Henriëtte Tilgenkamp is het een van de meest uitgebreide vruchtenstillevens van Jacob Rotius en bovendien een van zijn beste werken: “Behalve de diversiteit aan voedsel (vruchten, vlees) zien we twee schotels (een van tin en een van porselein), twee glazen (een roemer en een bokaal à la façon de Venise) en drie soorten textiel (een servet, en velours tafelkleed met gouden kwastjes, een gordijn), tegen een achtergrond van twee steensoorten. Dat vind je niet terug in zijn andere stillevens. Daarnaast is het schilderij qua afmetingen veel groter dan de meeste van zijn stillevens. Het is een meesterwerk, waarin de schilder zijn beste kunnen toont. Hoewel stillevens in de zeventiende eeuw bij kunsttheoretici niet zo hoog in aanzien stonden als andere schildergenres, werden er nergens zoveel stillevens geschilderd als in de Nederlanden. Ze waren razend populair.”

Belangrijke aanvulling op de collectie

De aankoop van Stilleven met vruchten en een ham is niet alleen belangrijk omdat het een meesterwerk binnen het oeuvre van Jacob Rotius betreft, maar ook omdat dit het eerste werk is dat het Westfries Museum van deze Hoornse schilder heeft kunnen verwerven. Van zijn vader, de stilleven- en portretschilder Jan Albertsz. Rotius, heeft het museum wel veel werk in de collectie. De aankoop biedt het museum nu de mogelijkheid om de relatie tussen vader en zoon te tonen.

Het stilleven schetst bovendien een interessant beeld van de welvaart in de zeventiende eeuw. De overvloed aan vruchten, die geïmporteerd werden uit warmere streken, toont de sterke, internationale handelspositie van de Nederlanden. Het witbrood onder de porseleinen schotel was kostbaarder dan volkoren- of roggebrood en ook de ​​ham was een delicatesse. De wijn werd, net als de citroen, geïmporteerd uit Frankrijk, Duitsland of de Mediterrane landen. Het servies, met onder meer een porseleinen Wan-li schotel uit China, en een bokaal à la façon de Venise (‘op de Venetiaanse manier’) maakt het beeld van de Nederlandse welvaart in de Gouden Eeuw compleet.

Jacob Rotius

Jacob Rotius werd geboren in Hoorn in 1644. Hij specialiseerde zich in het schilderen van stillevens met bloemen en vruchten. Waarschijnlijk is zijn vader, de schilder Jan Albertsz. Rotius, zijn eerste leermeester geweest. Zijn vroege werk laat de invloed van de in Amsterdam werkzame schilder Willem Kalf zien, mogelijk door een verblijf in Amsterdam. Na 1668 raakte Jacob Rotius geïnspireerd door de in Utrecht werkzame schilder Jan Davidsz. de Heem, wiens invloed ook in het nieuw verworven stilleven is te zien. Jacob Rotius trouwde in 1668 in Hoorn met de uit Amsterdam afkomstige Hendrina Swol. Het paar kreeg een zoon en drie dochters. Jacob Rotius overleed in Hoorn in 1681, vermoedelijk door zelfdoding.

Jan Albertsz. Rotius

Stilleven- en portretschilder Jan Albertsz. Rotius, geboren in Medemblik in 1624, staat ook wel bekend als de Rembrandt van Hoorn vanwege zijn fraaie portretten van Westfriese regenten en de bekende Westfriese schutterstukken die in de Schutterijzaal van het Westfries Museum hangen. Recent heeft het museum ook van hem drie portretstukken kunnen verwerven. Het betreft twee pendanten met de portretten van Kapitein Jan Vredericksz. Abbekerk (die eerder door Rotius was geportretteerd in een van zijn schutterstukken) en zijn vrouw Grietje Cornelisdochter, en het portret van een onbekende jongeling. Momenteel worden deze schilderijen gerestaureerd. Binnenkort zal er meer nieuws over deze werken op onze website te vinden zijn.

   

Met deze vier aankopen heeft het museum haar collectie 17e-eeuwse Hoornse schilderkunst in belangrijke mate kunnen versterken. Na de restauratie van de portretstukken zal het werk van vader en zoon gezamenlijk te zien zijn.

Museum over de Gouden Eeuw

Het Westfries Museum in Hoorn is een museum over de Gouden Eeuw. Het is gevestigd in het monumentale Statencollege uit 1632. De collectie en het gebouw vertellen samen het verhaal van de Gouden Eeuw met zijn mooie en minder mooie kanten en met speciale aandacht voor de VOC. Het museum wil heden en verleden met elkaar verbinden en bezoekers verrassen. Naast de vaste collectie presenteert het museum drie keer per jaar een tijdelijke tentoonstelling.