Image module

Plan Vernieuwing Westfries Museum:

nieuwe toekomst voor Rijksmonument en museum?
Op 1 juni zou de Hoornse gemeenteraad een beslissing nemen over de toekomstplannen van het Westfries Museum. Om de financiële situatie van de gemeente te bespreken, is echter besloten om op dinsdag 8 juni een extra raadscommissie in te plannen. Hierdoor verschuift de raadsvergadering van dinsdag 1 juni naar dinsdag 15 juni. Op die dag zal de toekomst van het Westfries Museum op de gemeentelijke agenda staan.

‘Noodzaak valt samen met kans’

Image module

Het is geen luxe, maar bittere noodzaak: de restauratie en vernieuwing van het monumentale Westfries Museum, stelt directeur Ad Geerdink. “Neem alleen al de verzakkende museumpanden. Al sinds 2012 is duidelijk dat de funderingen van de beeldbepalende monumenten moeten worden aangepakt. Maar er is meer aan de hand.” In opdracht van de gemeenteraad werd daarom op 13 april 2021 het Projectplan Vernieuwing Westfries Museum aan de raad voorgelegd. Sober en doelmatig, zoals de opdracht luidde, met daarin de aanpak voor funderingsherstel, verduurzaming, verbeteren van de toegankelijkheid en het samentrekken met buurpand Roode Steen 15. “Het is een sterk samenhangend en kostenefficiënt plan geworden, dat letterlijk ruimte maakt voor een hele nieuwe opzet van het museum” aldus Geerdink. “Zo wordt noodzaak een kans. Investeren in het monumentale museum is investeren in de toekomst van de stad.” Op 15 juni beslist de Hoornse gemeenteraad over het plan.
Bekijk hier het complete projectplan >>

Grand Old Lady van de Hoornse monumenten

Image module

Het Westfries Museum vertelt het verhaal van Hoorn en de regio vanuit het imposante Statencollege uit 1632: de Grand Old Lady van de Hoornse monumenten. Dé ideale behuizing voor het museum over de Gouden Eeuw vanwege de locatie in historische binnenstad en de rijke geschiedenis van het gebouw. Maar het unieke complex is in slechte staat. De gemeente, die verantwoordelijk is voor het onderhoud van de stedelijke monumenten, staat voor de opgave om de funderingen van deze kwetsbare monumentale panden te herstellen. Pieter Meijers, hoofd van het Team Erfgoed van de gemeente Hoorn vertelt je er in een verdiepend artikel graag meer over.

2,1 miljoen subsidie
van het Rijk

Image module

Ad Geerdink: “Ons museumgebouw bestaat uit een samentrekking van oorspronkelijk zeven panden die onregelmatig van elkaar blijken te verzakken. Dat levert scheurvorming in het hele complex op: de monumentale 17e-eeuwse spiltrap hebben we al meermalen met noodgrepen moeten repareren.” Vanwege de dringende noodzaak van dit funderingsherstel, kende de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed al in 2020 een subsidie van 2,1 miljoen toe aan de Gemeente Hoorn. Maar dan moet er in 2021 gestart worden met de uitvoering van het herstel, anders vervalt de subsidie. Onder dezelfde voorwaarde zegde de Provincie Noord-Holland ruim 3 ton toe voor verduurzaming van het complex. Geerdink: “De klimaatinstallaties staan immers al sinds 2017 op de nominatie om vervangen te worden. Ze zijn zo vaak defect dat ze een risico vormen voor de bedrijfsvoering en de museumcollectie. Ook is het museum met zijn trappen en niveauverschillen een onneembare vesting voor mensen die niet of minder goed ter been zijn, en ons kruip-door-sluip-doorpand kan het groeiend aantal bezoekers niet aan. Onze kracht, de monumentale huisvesting die het museum z’n unieke uitstraling geeft, is een zwakte geworden.”

Bouwkundige puzzel

Image module

Om de gebouwen voor de komende generaties open te kunnen blijven stellen, zijn verbeteringen hard nodig. Maar, benadrukt de museumdirecteur, deze noodzaak valt samen met een kans, namelijk het kunnen samenvoegen van het museumgebouw met het naastgelegen pand Roode Steen 15. Het plan dat hiervoor al eerder werd ontwikkeld – genaamd ‘Hoorn CS’ – werd in 2020 door de gemeenteraad echter als te ambitieus ingeschat. Dat plan dat voorzag in de samenvoeging van de panden, voorzag ook in een groot vrij-toegankelijk entreegebied in het museum, plus een nieuwe expositieruimte, een depotvoorziening bij het museum en een verbinding met de panden van het museum aan het Achterom. De projectgroep werd teruggestuurd naar de tekentafel om de uitdagingen anders op te lossen, namelijk binnen de meegegeven kaders ‘sober en doelmatig’.
Lees meer >>

Koppelkansen

Image module

De multidisciplinaire projectgroep – met specialisten van zowel binnen als buiten het museum en de gemeente Hoorn – heeft afgelopen maanden een projectplan uitgewerkt, met Boudewijn van Langen van het Hoornse architectenbureau TPAHG Hoorn als drijvende kracht achter de bouwkundige onderdelen. Van Langen: “Het was een complexe bouwkundige puzzel omdat alles met elkaar samenhangt; dat vraagt om een gezamenlijke aanpak als projectteam. Naast de bouwkundige noodzakelijk ingrepen voor het gebouw, heb je te maken met een museum met museale functies en bijbehorende wensen en behoeftes. Dat is een complexe ontwerpopgave, maar het levert ook koppelkansen op. Het gebouw heeft bijvoorbeeld nu geen lift en bij het plaatsen daarvan zoek je als architect meteen naar de meest centrale locatie om een logische routing voor het museumbezoek te creëren. En de ruimtes op zolder die toch geïsoleerd moeten worden, kun je benutten om de benodigde nieuwe klimaatinstallaties te plaatsen. Ook zijn we op zoek gegaan naar mogelijkheden voor onderkeldering waar de ruimte voor wisselexposities geplaatst kan worden, een koppelkans vanwege de werkzaamheden aan de fundering die je toch moet uitvoeren. Dat is essentieel want de bestaande expositieruimte verdwijnt vanwege de noodzakelijke verplaatsing van de entree.”
Lees meer >>

Meer eigen inkomsten

Image module

Het projectplan Vernieuwing Westfries Museum zit vol met dit soort doelmatige en kostenefficiënte oplossingen. Alle onderdelen, zowel bouwkundig als museaal, zijn uitgewerkt in onderlinge samenhang. Het resultaat van een sterke samenwerking van het multidisciplinaire team aangevoerd door de deskundige externe projectleider Eltje de Klerk. “Het projectplan Vernieuwing Westfries Museum, dat op 13 april 2021 aan de raad is gepresenteerd, bevat vier varianten om de knelpunten op te lossen: van een paviljoen in de tuin tot onderkeldering van Roode Steen 15 en 16,” vertelt de projectleider die ruime ervaring heeft met vergelijkbare processen. Juist daarom begrijpt De Klerk dat de panden van het Westfries Museum vragen om maatwerk. “De unieke monumenten zijn onvervangbare schatten die het waard zijn behouden te worden voor Hoorn en de toekomstige generaties in de stad. Dat kan alleen als er op een behoedzame manier fundering wordt aangebracht én als de panden op een verantwoorde wijze met elkaar worden verbonden. Complex en kostbaar, maar noodzakelijk.”
Lees meer >>

Vier bouwkundige variaties

TPAHG-architect Van Langen legt uit dat de varianten het resultaat zijn van de zoektocht naar een alternatieve locatie voor de wisselexpositieruimte. “In alle vier de bouwkundige varianten zitten verschillen, maar bij alle varianten zijn onder andere de volgende onderdelen opgenomen: de toevoeging van Roode Steen 15 aan het museum, het funderingsherstel en bijbehorende restauratie, de verduurzaming met de vervanging van de verouderde installaties, het plaatsen van een lift en andere ingrepen om de toegankelijkheid te bevorderen; plus dus een ruime toegankelijke entree in Roode Steen 16. Ook is bij alle varianten een aparte garderobe en een verbeterde horecaruimte ingetekend.”


Variant 1: Eerste etage Roode Steen 15

“Hier plaats je de ruimte voor wisselexposities op de eerste etage van Roode Steen 15. Bouwkundig kan dit, maar museaal is deze variant is niet wenselijk vanwege het lage plafond, de decentrale ligging ten opzichte van facilitaire onderdelen van het museum en de slecht te klimatiseren ruimte.”

Variant 2: Paviljoen in de tuin

“Bij variant twee plaatsen we de ruimte voor wisselexposities in een nieuw te bouwen paviljoen in de tuin. Daarmee lever je echter wel een groene stadstuin in, zal er een gang door de tuin gemaakt moeten worden die de tuin verdeeld en blijf je niet binnen de huidige bebouwing.”

Variant 3: Onderkeldering Roode Steen 16

“Door onderkeldering te realiseren onder het pand Roode Steen 16 kun je de wisselexpositieruimte een centrale plek geven. Het levert echter niet voldoende ruimte op voor horeca, mindervalidetoiletten en een presentatieruimte.”

Variant 4: Onderkeldering Roode Steen 15 en 16

“Door de onderkeldering van Roode Steen 15 én 16 kun je een wisselexpositieruimte combineren met een ruimere horeca en museumwinkel, presentatieruimte, toiletten en mindervalidentoilet. Hiermee ondervang je alle benodigde museale functionaliteiten zoals omschreven in het PVE: het Plan van Eisen.”

Kansen voor
de stad

Image module

Het Projectplan Vernieuwing Westfries Museum is op 13 april gepresenteerd aan de Hoornse gemeenteraad. Op 15 juni beslist de raad over het plan dat het Westfries Museum de ruimte en nieuwe kansen voor de toekomst biedt. Maar het zijn ook kansen voor de stad, benadrukt Ad Geerdink: “Met een nieuwe inrichting, gevarieerdere presentaties en de inzet van nieuwe technologieën trekken we een jonger, diverser en groter publiek. Van 45.000 bezoekers gaan we dan naar 70.000 bezoekers per jaar. Dat levert meer bezoekers aan de stad op, economisch dus een goed ontwikkeling. Bovendien genereert dit meer eigen inkomsten voor het museum. Bovendien kunnen we met een nieuwe museale invulling de verhalen van de stad en regio blijven uitdragen, ook als de maatschappelijke ontwikkelingen veranderen. Hiermee blijven we ook in de toekomst het historische visitekaartje van de stad.”

De geschiedenis toekomst geven

Image module

Ad Geerdink: “In het woordenboek wordt momentum omschreven als: ‘een kansrijke situatie die vaak maar kort duurt’ of ‘een moment waarop het belangrijk is door te zetten. Beide omschrijvingen zijn hierop van toepassing. Maar het is en blijft een complexe bouwtechnische operatie die – hoe sober en doelmatig aangevlogen dan ook – een kostbare opgave vormt. Ik hoop van harte dat de Hoornse politiek op 15 juni het groene licht geeft voor het project. We weten allemaal dat het financieel lastige tijden zijn, daar staat tegenover dat er zich nu ook een momentum voordoet dat verzilverd kan worden. Daarmee kan de gemeente Hoorn het unieke monument en het verhaal van de geschiedenis van de stad een veelbelovende nieuwe toekomst geven.”

Meer
weten?

Image module

Op woensdagavond 19 mei wordt een openbare online presentatie gehouden over de bouwkundige plannen die voor iedereen toegankelijk is. Via de chat kun je vragen stellen aan directeur Ad Geerdink en Boudewijn van Langen van TPAHG-architecten. Geïnteresseerd en ook een link naar de online presentatie ontvangen? Stuur een mail naar info@wfm.nl met als titel Presentatie Toekomstplannen.