Image module

Plan met vier variaties

Toekomstplannen Westfries Museum

 

Het is een complexe architectonische puzzel en uitdaging voor een architect: een plan maken voor restauratie en vernieuwing van een monumentaal complex dat oorspronkelijk bestaat uit tien panden. Hoe maak je daar een toekomstbestendig museum van binnen de kaders ‘sober en doelmatig’? Boudewijn van Langen van het Hoornse architectenbureau TPAHG is de drijvende bouwkundige kracht achter het Projectplan Vernieuwing Westfries Museum. Samen met Arné Peeters en andere specialisten van de projectgroep bedacht en berekende hij creatieve doelmatige oplossingen. Daarbij zette hij bewust in op koppelkansen, zoals het plaatsen van klimaatinstallaties op de nog te isoleren zolders en het creëren van een tentoonstellingsruimte voor wisselexposities in de kelder. Het plan bevat vier mogelijke varianten: Boudewijn van Langen licht ze hieronder toe.

 

Voor welke vier uitdagingen stond het projectteam?

 

Van Langen: “Funderingsherstel, verduurzaming, verbeteren van de toegankelijkheid en het maken van een verbinding met het naastgelegen pand Roode Steen 15.”


Hoe belangrijk zijn deze ingrepen?

 

“Het zijn noodzakelijke ingrepen. Als sinds 2012 weten we dat er sprake is van scheurvorming in het huidige gebouw van het Westfries Museum. De oorspronkelijke zeven panden blijken onregelmatig van elkaar te verzakken wat spanningen en scheurvorming oplevert. De monumentale 17e-eeuwse spiltrap hebben we al meermalen met noodgrepen moeten herstellen. Vanwege de dringende noodzaak om dit funderingsherstel uit te voeren, heeft TPAHG een subsidieaanvraag ingediend en heeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in 2020 de subsidie verleend aan de gemeente Hoorn. Maar ook de verouderde klimaatinstallaties vormen een bedreiging voor de collectie en het museumgebouw. Tel daarbij op dat het museum niet toegankelijk is voor mindervaliden, en bovendien is het museum door zijn bouwkundige kruip-door-sluip-doorkarakter niet geschikt om de toenemende bezoekersaantallen aan te kunnen. De afgelopen jaren zijn de eerder ontwikkelde plannen met oplossingen hiervoor uitgesteld in afwachting van de samenvoeging met Roode Steen 15, wat de noodzaak alleen maar heeft vergroot.”

 

 

Hoe pak je zo’n grootschalige uitdaging aan?

 

“Het is een bouwkundige puzzel omdat alles met elkaar samenhangt; dat vraagt om een gezamenlijke aanpak als projectteam. Naast de bouwkundige noodzakelijk ingrepen voor het gebouw, heb je te maken met een museum met museale functies en bijbehorende wensen en behoeftes. Dat is een complexe ontwerpopgave, maar het levert ook koppelkansen op. Het gebouw heeft bijvoorbeeld nu geen lift en bij het plaatsen daarvan zoek je als architect meteen naar de meest centrale locatie om een logische routing voor het museumbezoek te creëren. En de ruimtes op zolder die toch geïsoleerd moeten worden, kun je benutten om de benodigde nieuwe klimaatinstallaties te plaatsen. Ook zijn we op zoek gegaan naar mogelijkheden voor onderkeldering vanwege de werkzaamheden aan de fundering die je toch moet uitvoeren.”


Waarom is gekozen voor een plan met vier varianten?

 

“Dat heeft te maken met de zoektocht voor een nieuwe tentoonstellingsruimte voor wisselexposities. En dat heeft weer te maken met het feit dat de huidige entree van het museum te krap is en niet toegankelijk voor mindervaliden. De museumentree dient daarom verplaatst te worden naar de zijkant van het pand Roode Steen 16. Op deze locatie kan namelijk wel een nieuwe entree gecreëerd worden die voldoende ruim en toegankelijk is. Daar bevindt zich echter nu de ruimte voor tijdelijke exposities. Dat is uiteraard een essentiële functie voor het museum: om voldoende bezoekers te trekken, heeft een museum wisselexposities nodig. Er zijn verschillende andere locaties mogelijk, de een meer wenselijk dan de ander. Aan een expositieruimte hangen immers ook functionele eisen zoals klimaatomstandigheden, plaats in de museumroute en de benodigde hoogte voor de kunst.”

 


Welke vier mogelijke ontwerpvarianten bevat het projectplan?

 

“Onze zoektocht naar een alternatieve locatie voor de wisselexpositieruimte levert varianten op. In alle vier de varianten zitten verschillen, maar bij alle varianten zijn onder andere de volgende onderdelen opgenomen: de toevoeging van Roode Steen 15 aan het museum, het funderingsherstel en bijbehorende restauratie, de verduurzaming met de vervanging van de verouderde installaties, het plaatsen van een lift en andere ingrepen om de toegankelijkheid te bevorderen; plus dus een ruime toegankelijke entree in Roode Steen 16. Ook is bij alle varianten een aparte garderobe en een verbeterde horecaruimte ingetekend.”


Variant 1: Eerste etage Roode Steen 15

“Hier plaats je de ruimte voor wisselexposities op de eerste etage van Roode Steen 15. Bouwkundig kan dit, maar museaal is deze variant is niet wenselijk vanwege het lage plafond, de decentrale ligging ten opzichte van facilitaire onderdelen van het museum en de slecht te klimatiseren ruimte.”

Variant 2: Paviljoen in de tuin

“Bij variant twee plaatsen we de ruimte voor wisselexposities in een nieuw te bouwen paviljoen in de tuin. Daarmee lever je echter wel een groene stadstuin in, zal er een gang door de tuin gemaakt moeten worden die de tuin verdeeld en blijf je niet binnen de huidige bebouwing.”

Variant 3: Onderkeldering Roode Steen 16

“Door onderkeldering te realiseren onder het pand Roode Steen 16 kun je de wisselexpositieruimte een centrale plek geven. Het levert echter niet voldoende ruimte op voor horeca, mindervalidetoiletten en een presentatieruimte.”

Variant 4: Onderkeldering Roode Steen 15 en 16

“Door de onderkeldering van Roode Steen 15 én 16 kun je een wisselexpositieruimte combineren met een ruimere horeca en museumwinkel, presentatieruimte, toiletten en mindervalidentoilet. Hiermee ondervang je alle benodigde museale functionaliteiten zoals omschreven in het PVE: het Plan van Eisen.”

Het Projectplan Vernieuwing Westfries Museum is op 13 april gepresenteerd aan de Hoornse gemeenteraad. Op woensdagavond 19 mei wordt een openbare online presentatie gehouden waarbij alle geïnteresseerden aanwezig kunnen zijn en via de chat direct vragen kunnen stellen aan directeur Ad Geerdink en Boudewijn van Langen van TPAHG-architecten. Geïnteresseerd en wil je een link ontvangen? Stuur een mail naar info@wfm.nl met de titel Presentatie Toekomst. De gemeenteraad beslist op 15 juni over dit plan voor de vernieuwing van het Westfries Museum.