Image module

Geheimen lakkist langzaam ontrafeld

Door Manwa Jiang, stagiaire bij het Westfries Museum en tweedejaarsstudent van het Masters Onderzoeksprogramma Kunstgeschiedenis

Voor haar tweejarige onderzoeksmaster Kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Utrecht doet de Chinese studente Manwa Jiang onderzoek naar de Coromandel lakkist in onze collectie. De kist is waarschijnlijk vervaardigd in China in de 17e of 18e eeuw, waarna deze vanuit de Coromandelkust in India naar Europa is geëxporteerd. Langzamerhand onthult Manwa de geheimen en verhalen van dit historische object.

Manwa Jiang: “Naarmate het onderzoek vordert, komt er meer informatie over de lakkist naar boven. De scènes op de voorkant verbeelden bijvoorbeeld een populair motief voor verjaardagsviering en levensduur, Lente-ochtend in het Han-paleis. Een van de beroemdste kunstwerken met hetzelfde motief is een vijf meter lange zijden rol geschilderd door Qiu Ying in 1552 (nu in het National Palace Museum, Taipei). Het toont een idyllisch beeld van het Chinese hofleven (te zien in het National Palace Museum, Taipei: https://theme.npm.edu.tw/exh107/npm_anime/SpringDawn/en/index.html). De verbeelding van hofdames (仕女图Shi Nü Tu) is een geliefd genre in de Chinese schilderkunst. De oorsprong van dit type motief gaat terug tot de Oostelijke Jin-dynastie (348-406). De lakkist is niet het enige lakwerk met dit motief. Een coromandelscherm in de Freer Gallery of Art in Washington D.C. (figuur 1) en de coromandelschermen in de lakkamer van het Rijksmuseum bevatten beide scenes uit hetzelfde verhaal (figuur 2).

 

Figuur 1. Coromandel Scherm door Sheng Nian, Qing-dynastie, Kangxi-regering, 1672. H x B x D: 216,5 x 50,1 x 606,5 cm (85 1/4 x 19 3/4 x 238 3/4 in) F1906.42a-l

 


Figuur 2. Lakkamer, anoniem, voor 1695. Rijksmuseum, Amsterdam. BK – 16709.

 

Ook in de collectie van het Rijksmuseum bevindt zich een Coromandel lakkist. De achterkanten van beide kisten vertonen vergelijkbare motieven. Ze verwijzen naar zegen en een lang leven met het vogel-en-bloemthema.

Hoe kwam de lakkist in Nederland?

Net als iedereen ben ik ook benieuwd hoe de kist naar Nederland is gekomen, en wie hem hierheen heeft gebracht. De kist werd in 1906 aan het museum geschonken door Henrica Maria de Vicq-Carbasius (bekend als H.M. de Vicq-Carbasius) als onderdeel van haar nalatenschap. Ze woonde in het huis aan de Roode Steen 16 in Hoorn. Voor de herkomst van de kist ben ik begonnen met het natrekken van de genealogie van de familie Carbasius. Een paar leden van de familie Carbasius zouden de kans hebben gehad om de kist naar Nederland te brengen. Een van hen is Henrick Carbasius (1688-1748), die burgemeester van Hoorn was en bewindhebber van de Oost-Indische Compagnie (OIC). Andere mogelijkheden zouden de Carbasius-familieleden kunnen zijn die daadwerkelijk aan boord van een schip naar Azië reisden.

Ik hoop meer verhalen over de kist te achterhalen via het Westfries Archief en het Nationaal Archief, en ik kan niet wachten om ze met jullie te delen.”

Lees hier Manwa’s eerdere ontdekkingen