Sinds 1881 is het Westfries Museum gehuisvest in het Statencollege. Dit statige Rijksmonument  met zijn karakteristieke, rijkversierde gevel werd in 1632 gebouwd voor de Gecommitteerde Raden van West-Friesland en het Noorderkwartier. De wapens van de zeven steden die vertegenwoordigd waren in dit belangrijke bestuursorgaan zijn terug te vinden op de getrapte gevel en in de vergaderzaal, de huidige schutterijzaal.

Het Statencollege verrees op de plek van één van de eerste stenen huizen van Hoorn, het Proostenhuis. Een laatmiddeleeuwse gewelfkelder is één van de weinige overblijfselen van dit pand.

In 1994 werd het museum uitgebreid met een gemeentelijke monument, dat oorspronkelijk uit twee huizen bestond. In  1790 kregen de panden één voorgevel in classicistische stijl, naar een ontwerp van de architect Leendert Viervant. Het fraaie monumentale hek dat de binnenplaats afsluit dateert uit 1729. Achter het museum ligt een fraaie binnentuin, waar gevelstenen en andere ornamenten afkomstig van monumenten uit Hoorn te zien zijn.

De monumentale huisvesting geeft het museum een heel bijzonder karakter. Een bezoek is een ware ontdekkingstocht.